ULUSLARARASI TİCARET HUKUKU
Uluslararası ticaret hukuku uluslararası ticaret bağlamında gerçekleşen işlem ve sözleşmeleri içeren kanunların bütünü olarak ifade edilmektedir. Uluslararası düzenlemeler, etki alanları ve teamül hukuku, uluslararası ticaret hukuku kapsamına dahil olmaktadır. Uluslararası ticaret içerisinde gerçek ve tüzel özeneler arasında gerçekleştirilen mal veya hizmet değişimleri bulunmaktadır. Farklı ülkelerde yapılan ticaret konu içerisine dahil olarak yabancılık unsuru içerdiğinden uluslararası hukuk şeklinde tabir edilmektedir. Bunun yanı sıra uluslararası ticaret, ulusal hukuk kapsamına da dahil olmaktadır. Taraflar arasında meydana gelebilecek uyuşmazlık vb. durumlar, uluslarası ticaret hukuku sayesinde çözüme kavuşabilmektedir.
Uluslararası ticaret hukukunun tanımı yapılırken farklı ülkelerde bulunan şirketler veya yabancı uyruklular arasındaki mal hizmet işlemlerini içerisine alan hukuk dalı olarak yapılmaktadır. Uluslararası ticari sözleşmeler, bu alan içinde incelenmektedir. Günümüzde ithalat ve ihracat faaliyetlerinde ciddi artışlar yaşanmaya başladığından uluslararası ticaret hukuku önem kazanmaya devam etmektedir.
Ticari olarak meydana gelen uyuşmazlıklar ve bunların uluslararası olarak nasıl çözüleceği uluslararası ticaret hukukunun konuları arasındadır. Uluslararası ticaret hukukunun müdahale alanları incelendiğinde hem özel hukuk hem de kamu hukukuna dahil olduğu durumlar görülmektedir. Örneğin uluslararası ticaret sözleşmeleri ve mal satışları gibi konular özel hukuk içerisinde değerlendirilmektedir.
Uluslararası Ticaret Hukuku Kanunu
Uluslararası ticaret hukukunun yasası Türk Hukuk sistemi içerisinde 5718 sayılı kanun olarak bilinmektedir. Resmi Gazete’de yayınlanan “Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun” uluslarası ticaret konularını içerisine almaktadır. Uyuşmazlık yaşanan durumlarda her iki taraf arasında ilgili ülkelerden birisinde dava açılma durumu söz konusudur. Bu tip durumlarda durumun çözüme kavuşturulmasında üçüncü olarak bir ülke yargıya dahil olabilmektedir. Uluslararası unsurlar barındıran durumların açıklığa kavuşması adına yetkili olacan ülke yargısını belirlemek, Devletler Özel Hukuku kapsamına girmektedir. 5718 sayılı uluslararası ticaret hukuku kanunu kapsamında değerlendirilen ve uluslararası ticaret hukukunu ilgilendiren konular şu şekildedir:
- Türk Mahkemeleri’nin uluslararası alanda yetkisinin belirlenmesi,
- Yabancı mahkemelerdeki hakem kararlarının tanınması/tenfizi,
- Uluslarası ticaret sözleşmelerinde hangi hukukun uygulanacağının kararlaştırılması.
5718 sayılı kanunun kapsamı incelendiğinde yabancılık unsuru taşıyan ilişki ve işlemlerin düzenlenmesi tabirinin kullanıldığı görülmektedir. Herhangi bir uluslararası uyuşmazlık durumunda Türk Mahkemeleri’nde açılacak olan davalarda, ilk tespit edilecek durum hangi hukukun uygulanacağı olmaktadır. Türk Kanun düzeni gereğince aykırılık oluşturmayan herhangi bir kanun üzerinden davaların yürütülmesi mümkün olmaktadır. 5718 sayılı kanunun 5. maddesinde Türk kamu düzenine aykırı olmayacak olan hükümlerin uygulanması gerektiği açık şekilde belirtilmektedir.
Onat Hukuk & Danışmanlık